yelamdenu

door Michael Hudson

In het CBS-programma “60 Minutes” van 15 maart gebruikte voorzitter van de Federal Reserve Ben Bernanke een valse analogie, die eerder al populair werd gemaakt door president Obama in zijn pseudo-State of the Union-toespraak. Hij vergeleek de financiële sector met een huis dat door brand wordt verwoest - dat gaat nog, want de waarde van onroerend goed wordt vernietigd, zodat mensen failliet gaan, hun eigendom verlaten, alles slopen wat los en vast zit (koperdraad en wat verder nog kan worden gered), m.a.w. een verwoesting van waarde. Het probleem met de analogie is nu juist waar dit brandende gebouw zou staan, en de relatie tot “andere huizen” (lees, de rest van de economie).

Bernanke vroeg wat mensen zouden doen als een onverantwoordelijke roker zijn bed in brand liet vliegen zodat het huis afbrandde. Zou de buurman moeten zeggen, “het is zijn schuld, laat het huis lekker afbranden”? Dat, zo legde Bernanke uit, zou de hele buurt blootstellen aan de dreiging van vuur. Dit impliceerde, stelde hij nog eens duidelijk, dat economisch herstel een sterk bancair en financieel stelsel nodig heeft. En dit is precies wat hij zei: De economie kan niet herstellen zonder nog meer krediet en schuld. Dat op zijn beurt vereist nog eens duizenden en duizenden miljarden dollars gegeven door “de buren”, aan de onverantwoordelijke man die zijn huis had laten afbranden. En hier ontspoort de analogie.

Maar bij het kijken van “60 Minutes” zei mijn vrouw tegen me, “Dat is precies wat Obama laatst zei. Waar zijn ze mee bezig, gaan ze om tafel zitten en spreken ze af welke metafoor ze gaan propageren?” Ze lijken inderdaad een beeld te hebben gevonden dat de Amerikanen in een staat van verlamming houdt, zodat ze een beleid steunen waar ze eigenlijk niets voor voelen - veel mensen voelen er veel voor om het financiële huis (AIG, Citibank, Bank of America/Countrywide) te laten afbranden.

Wat is er vals aan de analogie? Om te beginnen staan de huizen van het bankieren niet in de buurten waar de meeste mensen wonen. Ze zijn het kasteel op de heuvel, dat heerst over het dorp aan de voet ervan. Ze kunnen de top van heuvel afbranden en aan de natuur overlaten, in plaats van dat heel beneden opkijkt naar een tempel van geld die ze in schuld gevangen houdt.

Nog meer van toepassing is de valse analogie op het beleid van de VS. In feite zijn de Federal Reserve en het ministerie van Financiën niet bezig met het “blussen van een brand”. Ze nemen huizen over die niet zijn afgebrand, gooien de eigenaars en bewoners eruit, en geven het onroerend goed aan de boosdoeners die “hun eigen huis hebben laten afbranden”. De overheid speelt niet de rol van brandweerman. Het “blussen van de brand” zou neerkomen op het afschrijven van de schulden in de economie - de schulden die haar “afbranden”.

Voor Bernanke bestaat de “oplossing” van het schuldenprobleem eruit, de banken zover te krijgen weer te gaan uitlenen. Hij verspreidt de brand van de schulden. De regering moet naar verluidt de “bedreigde buren” genoeg geld lenen zodat kredietklanten van het financiële “huis op de heuvel” er de voorgeschreven rentelasten aan kunnen afdragen. Het brandt helemaal niet af; het is het geld van de buurt (in dit geval, belastinggeld) dat aan het opbranden is.

Bernanke verklaarde tegenover zijn gehoor op de zondagavond dat de bedoeling van zijn beleid was de economie te laten terugkeren naar de “normaliteit”. Geheel in lijn met wat Paulson afgelopen zomer zei, wordt “normaliteit” gedefinieerd als een nieuwe exponentiële groei in het volume van schuld. Hij sprak van een “duurzaam” herstel. Maar “de Magie van de Gestapelde Rente” is niet duurzaam. Het is allemaal een valse metafoor.

(gedeeltelijke vertaling van Engels origineel)

Zondagavond 22 februari zou de Israëlische legerwoordvoerder Ron Edelheit in dit hotel een praatje houden, op uitnodiging van enkele Joodse organisaties. Onderwerp: ’Na de Gazaoorlog, wat nu’. Zo’n lezing is bij mijn weten toegestaan in Nederland. Salafistische imams, ultrarechtse evangelicals, extremistische dierenvrienden, groezelige new-ageprofeten, Israëlische legerwoordvoerders – zolang ze de grenzen van de wet respecteren, mogen ze gerust hun zegje komen doen.

Bij het Platform Stop de Aanval op Gaza denken ze daar héél anders over. Dit samenwerkingsverband van Milli Görüs, de Internationale Socialisten, het Nederlands Palestina Komitee, Een Ander Joods Geluid en nog zo’n vijfentwintig clubjes, gunt eigenlijk alleen gelijkgestemden het woord.

Trouw

Het goeien van een schoen naar een volwassen man achter een katheder is inderdaad vele malen schandaliger dan het gooien van fosforgranaten en verarmd uranium munitie naar onschuldige mannen, vrouwen en kinderen, of het decennialang bezetten van het land van een ander, en die ander vernederen, doden, martelen, opsluiten, z’n huizen slopen, enz.

Het zou verboden moeten worden.

Ook dat die Bush toen die schoen ontving, nou dat was een grove schending van zijn mensenrechten.

Je staat er ook van te kijken hoe makkelijk en vrijblijvend het is om het nu decennia na de oorlog voor “de joden” op te nemen. Wie het echt voor de joden wil opnemen, bescherme de staat Israël tegen zijn eigen waanzin. Want de Israëlische samenleving is de belichaming van navelstaarderij.
Ze kan haar eigen fouten - de bezetting van 1967, en de etnische zuiveringen van 1948 - niet herstellen. Daarom moet “de internationale gemeenschap” dat haar helpen doen. Net zoals dat met Zuid-Afrika is gebeurd, dat andere apartheidsregime.
Het is namelijk echt totaal geen ingewikkeld probleem, de consensus in de juridische gemeenschap is duidelijk.

Wie de wens om de Israëlische maatschappij daarvan te verlossen, gelijkstelt aan “antisemitisme”, is te kwader trouw.

Het klopt: in de VS hebben banken hypotheken verkocht aan mensen die deze niet kunnen betalen. Maar dat kwam niet door de vrije markt; het werd gestimuleerd door de overheid. De situatie in de VS had niets meer te maken met een vrije markt. Toezicht heeft daar gefaald om onmogelijke situaties uit te bannen. Het ontbrak aan goed toezicht en goede regelgeving. Die les moet geleerd worden, en het systeem moet worden verbeterd. Een systeem dat een crash heeft meegemaakt moet weer opgestart worden, en dan in de toekomst wel op de goede manier.

Zie: Trouw, opiniestukje van de JOVD

Een tendentieuze weergave. De geldcrisis heeft met vrije markt, of geen vrije markt, weinig te maken. Het essentiële punt is dat de financiële sector werkt als een extraherende, parasitaire kracht op de “reële” economie.

Financiële zeepbellen kunnen ingebeelde rijkdom creëren door het vermogen van banken om bijna zonder limiet krediet te scheppen. Dat is de oorzaak, niet het feit dat er hypotheken zijn verstrekt aan mensen die het niet konden betalen. Een groot misverstand! Men wist dat veel van die hypotheekrente nooit zou worden betaald, daarom werd het ook aan het buitenland verkocht. Dit is gewoon pure fraude.
Wordt u eens wakker, JOVD.

Eén van de dingen die indruk op me maakten aan de teksten van de Amerikaanse politicoloog Michael Parenti is zijn kijk op “linkse oppositie”. Parenti maakt onderscheid tussen een “liberal complaint” (een linksige klaagzang) en een “radical analysis” - een radicale analyse. Een grondige analyse van de politiek-economische werkelijkheid is altijd “radicaal” - je dringt door tot de wortel (radix) van de feiten die spelen. Pas daarna volgen de eventuele politieke consequenties, die per definitie subjectief zijn, en redelijk of onredelijk kunnen uitpakken.

Linksige mensen willen, in tegenstelling tot “radicalen”, wel commentaar leveren op politiek-economische omstandigheden, maar ze willen het dominante paradigma niet verlaten. Vandaar dat ze geen radicale kritiek kunnen leveren, maar slechts een marginale klacht kunnen indienen. Het lijkt erop dat ze aan de zijlijn staan, omdat ze in de praktijk geen posities van echte macht bekleden. Maar in plaats daarvan maken ze deel uit van het mainstream speelveld, en verlenen ze daaraan legitimiteit door daarbinnen wat aan de linkerkant te staan. Zo geven ze de indruk dat er allerlei meningen kunnen worden geuit - maar dan wel alleen binnen dat speelveld. Hun macht bestaat eruit te voorkomen dat radicale analyse opgeld doet en doordringt tot het linksige publiek dat met de klagers sympathiseert.

Het meest duidelijk uit zich deze opstelling in de hardnekkige “incompetentietheorie” die veel linksige mensen, onbewust, aanhangen. Aangezien zijzelf de wereld zoveel beter begrijpen dan de machthebbers, en ook zoveel intelligenter menen te zijn dan de meeste mensen, zijn de dingen die “misgaan”, die “niet goed werken”, per definitie het gevolg van stompzinnigheid. De stupide gedragingen van irrationele machthebbers zorgen ervoor dat er van alles fout gaat in de wereld. Als men maar zou luisteren naar de linksige klaagzang, zouden die blunders niet worden begaan.

Een voorbeeld hiervan is een econoom als Paul Krugman, Nobelprijswinnaar en scribent voor de New York Times. Over het (economisch) beleid van o.a. Bush Jr., de Federal Reserve, de Wereldbank en het IMF weet Krugman te melden dat het “niet heeft gewerkt”. Armoede wordt er wereldwijd niet minder door, de economie gaat er niet op vooruit, het tekort wordt er niet minder op, enzovoort. Als ze maar naar hem, de econoom Krugman, zouden luisteren werkte het allemaal een stuk beter.

Maar het economisch beleid van Bush Jr., de Federal Reserve, de Wereldbank en het IMF werken juist buitengewoon goed. Het beleid werkt immers briljant voor de mensen die ervan profiteren. Heeft Krugman misschien iets gemist? Een radicale analist verzuimt niet, zoals linksige klagers dat doen, de vraag te stellen: Cui bono? Wie profiteert ervan? En wie is de klos? Als aanhangers van de incompetentietheorie kunnen ze de machthebbers en schatrijke moghuls en mandarijnen niet anders zien dan als “incompetent” - die zijn nou eenmaal niet zo intelligent als de linksige klager. Vandaar dat ze de problemen in de wereld niet kunnen oplossen. In die toestand kunnen de linksige klagers zich niet voorstellen dat er sprake zou kunnen zijn van opzet - dat de economische structuren (en de globaliseringsideologie die deze structuren ondersteunen) niet de nobele bedoelingen hebben die de propagandisten ons voorhouden.

Een radicale analyse zal uitwijzen dat deze “liberals”, de progressieve goedbedoelers, juist de onnozelste figuren van het speelveld zijn. Ze zijn de ideale “useful idiots” voor het politiek-economische establishment. In hun verzuchtingen over de onnozelheid van machthebbers en beleidsmakers kweken ze een fatalisme bij de slachtoffers van dat beleid. Wat kun je immers doen aan de generaties “stompzinnige” politici die steeds maar weer opstaan? Burgers die zich boos maken over de kwade intenties van sluwe en manipulatieve regenten, zijn veel makkelijker te mobiliseren dan burgers die machteloos hun handen ten hemel heffen over al die “stompzinnigheid” van de mensen die boven hen geplaatst zijn. Wat moet je immers beginnen tegen “stompzinnigheid”? Een paard kun je ook niet leren rekenen.

In Nederland zijn clubs als GroenLinks en ook de Socialistische Partij goede voorbeelden van linksige klagers zonder radicaal analytisch vermogen. Ook zij gaan er impliciet vanuit dat de neoliberale consensus “niet heeft gewerkt”. Bij gebrek aan een radicale analyse zijn ze vervolgens niet in staat een alternatief te formuleren dat mensen buiten de eigen partijburelen kan aanspreken. Een verbijsterend voorbeeld hiervan gaf de Socialistische Partij, toen Nederlandse banken dreigden om te vallen en door de regering werden “gered” met miljardeninjecties. De SP had het marginale commentaar dat het liever een “meerderheidsbelang” van de staat in zo’n geredde bank had gezien. Vervolgens werd de SP gretig en pleitte voor “nationalisatie” van de bank. De minister van financiën was daar allang mee bezig, niet vanuit socialistische motieven maar omdat de zaak hopeloos verrot was en het kapitalisme tegen zichzelf in bescherming moest worden genomen.

Een radicale analyse had de SP kunnen en moeten uitwijzen dat het redden van banken een verwerpelijke zaak is. Banken parasiteren op de economie, in plaats van eraan bij te dragen. Juist toen het financieel kapitalisme werd ontmaskerd als het monetaire bedrog dat het ten diepste is, liet de SP het afweten en droeg het bij aan de “redding” van het systeem dat ze zeggen te willen bestrijden. De staatsschuld werd met tientallen miljarden verhoogd, waarover Nederlandse belastingbetalers tot in lengte van jaren rente zullen moeten betalen. Ook toen voor miljarden aan banktegoeden door de staat werden “gegarandeerd”, wat een recept is voor nog meer financiële ellende, waren de linksige klagers in geen velden of wegen te bekennen. Wel maakten ze zich nog boos over de bonussen van een aantal bankmedewerkers - waarlijk klein bier vergeleken met de gigantische bankgaranties, die de belastingbetaler nog een hoop misère zou kunnen bezorgen.

In plaats van een door vaag onbehagen geïnspireerde klaagzang had een door radicale analyse geïnspireerde aanklacht van deze crisis gebruik kunnen maken. En wel door in de volle openbaarheid en met alle media-aandacht (tenzij er een vliegtuig neerstort, of een blonde Limburgse politicus een wind laat, kan men het nergens anders meer over hebben) van alles aan de kaak te stellen. De euro die de Nederlandse monetaire soevereiniteit heeft ontmanteld. Ons perfide bankstelsel dat pseudo-rijkdom creëert door het opblazen van financiële zeepbellen die vroeg of laat leeglopen (de huizenmarkt), en waardoor de gemiddelde burger veel meer kwijt is aan de kosten van het levensonderhoud dan nodig. De hypotheekrenteaftrek, die eeuwige schuld subsidieert en vele miljarden overhevelt van modale burgers naar de banken. Of zelfs het verschijnsel rente op zich.

Dit alles verzuimde de SP te doen, en daarmee begaf ze zich duidelijker dan ooit in het kamp van apologeten van de status quo. Volwaardige linksige klagers, zonder een radicale analyse.